Category: Ráðstefnur, fundir og sýningar

Dagskrá:
Gunnar Stefánsson: Upphaf útvarpsleikhúss á Íslandi.
Jón Viðar Jónsson: Hvernig varð Þorsteinn Ö. mesti leikari þjóðarinnar?
Hallmar Sigurðsson: Talnaleikur – skráning leikins efnis í Ríkissjónvarpinu
Nanna Guðmundsdóttir: Spaugstofan í fortíð og nútíð.
Að loknu fundarhléi flytja þau Páll Baldvin Baldvinsson og Þorgerður E. Sigurðardóttir
stutt erindi um stöðu leiklistar í dagskrá Ríkisútvarps nú.
Þinginu lýkur með pallborðsumræðum undir stjórn Kolbrúnar Halldórsdóttur.
Í þeim taka þátt auk Páls Baldvins og Þorgerðar Páll Magnússon útvarpsstjóri
og Viðar Eggertsson verkefnisstjóri leiklistar hjá RÚV.

Þema dagsins er
“Veður og loftslag” og er sameiginlegt með öllum Norðurlöndunum. Slagorð dagsins er
“Óveður í aðsigi?”.
Að venju hefur verið gerður sérstakur vefur um þema skjaladagsins,
www.skjaladagur.is, og þar hafa Þjóðskjalasafn og héraðsskjalasöfnin sett fram
margvíslegt efni til skemmtunar og fróðleiks.

Fyrirlestar og uppákomur:
kl. 13.00  “Í jöklanna skjóli” – myndbrot um horfna lífshætti í
Skaftafellssýslum.
kl. 13.30 Setning sameiginlegs skjaladags héraðsskjalasafna.
kl. 13.35 Söngfélag Skaftfellinga syngur nokkur lög. Kórstjóri Friðrik
Vignir Stefánsson.
Kl 14:00 Gunnar Hersveinn: Þjóðgildi Íslendinga
Kl 14:30 Hrafn Sveinbjarnarson: “Að lífið sé skjálfandi lítið gras.”
Börnin úr Hvammkoti og Kópavogslækurinn.
Kl 15:00 Svanhildur Bogadóttir: “Einangrunin rofin”. Skjalasöfn í fortíð,
nútið og framtíð.
Kl 15:30 Sævar Logi Ólafsson: Loftvarnir í Reykjavík.
Kl 16:00 Guðrún Nína Petersen: Fljúgandi furðuhlutir og skemmtileg ský.
Kl 16:30 Ragnhildur Bragadóttir: Lán er að hann þig fái … Um ástina í
póstkortum og bónorðsbréf til ungrar Reykjavíkurfrauku um aldamótin 1900.
Ljósmyndasýning – 15 héraðsskjalasöfn hafa lagt til ljósmyndir úr söfnum
sínum og úr daglegri starfsemi.
Þau söfn sem leggja til myndir eru:
-Borgarskjalasafn Reykjavíkur
-Héraðsskjalasafn Kópavogs
-Héraðsskjalasafn Mosfellsbæjar
-Héraðsskjalasafn Akraneskaupstaðar
-Héraðsskjalasafn Borgarnes
-Hérðasskjalasafn Ísafjarðar
-Héraðsskjalasafn Austur-Húnavatnssýslu
-Héraðsskjalasafn Skagfirðinga
-Héraðsskjalasafn Svarfdæla
-Héraðasskjalasafn Akureyrar
-Héraðsskjalasafn Austfirðinga
-Hérðasskjalasafn Neskaupstaðar
-Héraðsskjalasafn Austur-Skaftfellinga
-Héraðsskjalasafn Vestmannaeyja
-Héraðsskjalasafn Árnesinga
Skjalavarsla – góð ráð og leiðbeiningar – sérfræðingar
héraðsskjalasafnanna gefa góð ráð og leiðbeiningar um skjalavörslu.
Tilvalið að hitta starfsmenn safnanna og fræðast hjá þeim.
Í sýningarkössum verða skjöl frá Héraðsskjalasafni Borgarfjarðar,
Héraðsskjalasafni Árnesinga, Héraðsskjalasafni Kópavogs, Héraðsskjalasafni
Mosfellsbæjar og Borgarskjalasafni Reykjavíkur. Einnig verða sýnd
ástarbréf úr einkaeigu.
Sögufélagið, Sögufélag Borgfirðinga og Sögufélag Árnesinga kynna starfsemi
sína. Skemmtilegar bækur á góðu verði.
Ættfræðiþjónustan ORG verður á staðnum – ef þú vilt vita meira um afa og
ömmu…
Í barnahorni gefst börnum kostur á að lita myndir og fá hengdar upp á vegg
meðan foreldrar skoða sýningar. Boðið verður upp á litabækur og blöðrum
meðan birgðir endast. Tröllasögur fyrir þau börn sem þora.
Kaffihorn, þar sem boðið verður upp á kaffi og meðlæti og eitthvað fyrir
börnin líka.
Þá hefur verið setttur upp sérstakur skjaladagsvefur allra skjalasafnanna,
þar sem sýnd eru skjöl- og ljósmyndir tengd þema dagsins sem er veður- og
umhverfi. Slóðin á hann er www.skjaladagur.is

Eitt helsta verkefni alþjóðlegrar verkalýðshreyfingar var að berjast fyrir
því að skjólstæðingar hennar teldust fullgildir borgarar. Í fyrirlestrinum
verða færð rök fyrir því að á Íslandi hafi þessi þáttur verkalýðsbaráttunnar
ekki síst falist í tilraunum til að endurmóta íslenska þjóðernisstefnu. Sýnt
verður fram á að verkalýðshreyfingin hafi allt frá upphafi ráðist gegn þeim
þáttum hennar sem samrýmdust illa sósíalískri stjórnmálaorðræðu, reynt að
endursegja þjóðarsöguna, skilgreina upp á nýtt og á sínum forsendum
grunnþætti íslenskrar þjóðernissjálfsmyndar. Jafnframt verða borin saman
áhrif þjóðernisstefnu á stjórnmálaarma verkalýðshreyfingarinnar,
Alþýðuflokkinn annars vegar og Kommúnistaflokkinn (og síðar
Sósíalistaflokkinn) hins vegar.

Dagskrá
20:00 – Már Jónsson, prófessor í sagnfræði við Háskóla Íslands: Hvað geta
sagnfræðingar?
20:15 – Súsanna Margrét Gestsdóttir, sögukennari við Fjölbrautaskólann við Ármúla
og kennari við menntavísindasvið Háskóla Íslands: Sælt er víst sögu að kenna
20:30 – Magnús Lyngdal Magnússon, sviðsstjóri á rannsókna- og nýsköpunarsviði
Rannís: Aldrei nóg að gera, eða hvað?
20:45 – Hrefna Róbertsdóttir, sviðsstjóri skjalasviðs Þjóðskjalasafns Íslands:
Fjölbreyttur starfsvettvangur sagnfræðinga á skjalasöfnum og minjasöfnum
21:00 – Kaffihlé
21:15 – Pallborðsumræður og spurningar
Fundarstjóri: Njörður Sigurðsson

Dagskrá:
1. Guðmundur Hallvarðsson, fyrrv. alþingismaður og formaður
Hollvinasamtaka Óðins flytur ávarp.
2. Lesið upp úr væntanlegri bók um skipið. Bókin kemur út í byrjun
desember. Ritstjóri: Helgi Máni Sigurðsson.
3. Frumsýnd nýgerð kvikmynd Björgun og barátta – vs Óðinn í 50 ár (25 mín.
að lengd) sem er óður til skipsins og skipsverja þess.
4. kaffi / matarhlé. Veitingar í Bryggjunni – safnkaffinu.
5. Fundargestum boðið að ganga um vs.Óðinn í fylgd fyrrum skipsverja.
Varðskipsins Óðins minnast Íslendingar með hlýju þegar þeir hugsa til
allra þeirra afreka sem unnin voru á skipinu. Óðinn reyndist sérlega vel
sem björgunarskip, dró alls tæplega 200 skip til lands eða í landvar vegna
bilana, veiðarfæra í skrúfu eða eldsvoða um borð. Áhöfn hans bjargaði
áhöfnum strandaða og sökkvandi skipa. Varðskipið Óðinn tók þátt í öllum
þremur þorskastríðunum á 20. öldinni. Nú hvílir höfðinginn við safnbryggju
Víkurinnar – Sjóminjasafnsins í Reykjavík og er opinn safngestum sem hluti
af safninu.

Daníel Chartier er prófessor við Háskólann í Quebec og hefur gert viðamikla könnun
á ímynd Íslands einsog hún þróaðist frá uppsveiflu yfir í hrun.
Niðurstaðan er dramatísk, Ísland fellur úr háum söðli.
Landið sem var saklaust, stórkostlegt, töff og kúl verður allt í einu að heimili
þjófa, svindlara og gjaldþrota ríki.  Ísland séð utanfrá. Erfiður lestur fyrir
Íslendinga.
Áritun og útgáfuhóf verður í Bókabúð Máls og Menningar frá 14.00-15.00 sunnudaginn
7. nóvember. Bókin verður á sérstöku tilboðsverði á meðan á áritun stendur.

Ávarp flytur Margrét Hallgrímsdóttir, þjóðminjavörður.
Flutt verða fjögur erindi sem hér segir:
Um helstu viðfangsefni í fornleifarannsóknum á Íslandi á síðustu árum.
Kristín Huld Sigurðardóttir, forstöðumaður Fornleifaverndar.
Vitnisburður fornleifa um lífsbjörg Íslendinga á miðöldum.
Gunnar Karlsson, prófessor emeritus í sagnfræði við Háskóla Íslands.
KAFFIHLÉ
Vaxandi eftirspurn eftir víkingakaupstöðum.
Jón Árni Friðjónsson, sagnfræðingur og framhaldsskólakennari.
Byggingar og búsetuminjar frá landnámi til 18. aldar
í ljósi fornleifarannsókna síðustu ára.
Þór Hjaltalín, minjavörður Norðurlands vestra.
Fundarstjóri: Halldór Baldursson, læknir.
Flutningur hvers erindis tekur um 20 mínútur.
Um 10 mínútur gefast til fyrirspurna og umræðna að loknu hverju erindi.
Veitingar verða á boðstólum í hléi í veitingastofu Þjóðminjasafns
fyrir framan fyrirlestrasalinn á 1. hæð.

Fornleifauppgröftur hefur staðið yfir á rústum Skriðuklausturs í Fljótsdal
frá árinu 2002. Lokið hefur verið við að grafa upp um 1300 fermetra af
rústum klausturbyggingarinnar, ásamt kirkju og klausturgarði, frá
áromitæplega 200 grafir og skrá um 13 þúsund gripi, en reiknað er með að
uppgrefti á staðnum ljúki næsta haust. Í fyrirlestrinum verður greint frá
helstu niðurstöðum uppgraftarins til þessa, um leið og saga
Skriðuklausturs, sem og annarra klaustra á Íslandi, verður sett í
vestur-evrópskt samhengi kaþólskrar kristni á miðöldum.