Category: Ráðstefnur, fundir og sýningar

W.G. Collingwood kom til landsins árið 1897 til að mála myndir af stöðum
sem koma fyrir í Íslendingasögunum og um leið skapaði hann merkar
heimildir um íslenskan samtíma. Á árunum 2007-2009 naut Einar Falur
Ingólfsson leiðsagnar Collingwoods á ferð sinni milli íslenskra sögustaða.
Hann hefur farið milli staða þar sem breski listamaðurinn vann og stuðst
við myndverk hans og skrif. Í verkum þeirra birtast myndir af stöðum sem
oft láta lítið yfir sér en eru hlaðnir sögulegri merkingu.
Dr. Matthew Townend hefur stundað rannsóknir á lífi og ferðum W.G.
Collingwood og gaf nýverið út bók sem greinir frá ævi og störfum hans.
Þóra Kristjánsdóttir listfræðingur hefur um árabil miðlað af þekkingu
sinni um listir fyrri alda á Íslandi. Hún hefur starfað við Þjóðminjasafn
Íslands frá árinu 1987.
Á sýningunni Sögustaðir – í fótspor W.G. Collingwoods sem nú stendur í
Bogasal Þjóðminjasafns Íslands má sjá úrval ljósmynda Einars Fals auk
hluta þeirra rúmlega 300 verka sem Collingwood málaði hér á landi, en stór
hluti myndanna frá ferð hans er varðveitur í Þjóðminjasafninu.
Dagskrá:
13:00   Margrét Hallgrímsdóttir þjóðminjavörður setur þingið
13:10   Þóra Kristjánsdóttir: Íslandsleiðangur Collingwoods og dr. Jóns
Stefánssonar sumarið 1897
13:30   Dr.Matthew Townend: W.G. Collingwood and the Vikings
14:15   Einar Falur Ingólfsson: Þrír tímar og tilraun til að tengja þá
saman
        – Um samtalið milli verka okkar Collingwoods.
15:00   Kaffi/Coffee
Fundarstjórn: Þorbjörg Br. Gunnarsdóttir
Fyrirlestrar verða ýmist á ensku eða íslensku. Útdráttur erinda á íslensku
og ensku liggur frammi í fyrirlestrasal.
Þóra Kristjánsdóttir:
Íslandsleiðangur Collingwoods og Jóns Stefánssonar sumarið 1897
Í erindinu mun Þóra tala stuttlega um Collingwood og ferð hans um Ísland
með Jóni Stefánssyni sumarið 1897, rekja upphaf ferðarinnar og kynni
þeirra félaga. Að auki mun Þóra greina frá þeim um 200 myndum eftir
Collingwood sem til eru í Þjóðminjasafni Íslands, en það eru bæði
vatnslitamyndir, teikningar og ljósmyndir.
Matthew Townend:
W.G. Collingwood and the Vikings
Í fyrirlestrinum er leitast við að setja pílagrímsferð W.G. Collingwoods
til Íslands árið 1897 í samhengi við rannsóknir hans á víkingatímanum.
Rannsóknir Collingwoods endurspeglast ekki einungis í útgefnum fræðiritum
um sagnfræði, fornleifafræði og textafræði heldur einnig í skáldsögum,
höggmyndum og, síðast en ekki síst, málverkum. Erindið mun veita yfirsýn
yfir ævistarf Collingwoods og veita innsýn í bæði fræða- og listaferil
hans.
Einar Falur Ingólfsson:
Þrír tímar og tilraun til að tengja þá saman
– Um samtalið milli verka okkar Collingwoods.
Í erindinu veltir Einar Falur fyrir sér nálgun W.G. Collingwoods í
vatnslitamyndum og ljósmyndum sem hann skapaði í Íslandsheimsókninni
sumarið 1897 og ber þær saman við ljósmyndirnar sem hann tók sjálfur á
sömu stöðum rúmri öld síðar, þegar hann ferðaðist milli staðanna sem
Collingwood vann á og lét hann vísa sér á myndefnin. Einar Falur veltir
fyrir sér muninum á huglægri og hlutlægri nálgun þeirra sem og samtali
þriggja tíma; tíma sögualdar, sem Collingwood leitaðist við að
endurspegla, tímanum í lok 19. aldar eins og hann birtist í myndum
Collingwoods, og loks samtíma okkar sem hann vinnur sjálfur með.

Steinunn Jóhannesdóttir kynnir bók sína Heimanfylgja.
Félagar í Schola cantorum undir stjórn Harðar Áskellsonar flytja lög við kvæði
Hallgríms Péturssonar
Guðni Th. Jóhannesson kynnir bók sína Gunnar Thoroddsen – Ævisaga
 Að lokinni dagskrá verða léttar veitingar í boði JPV útgáfu.
Bækunar verða til sölu að lokinni dagskrá og mun höfundar árita bókina að ósk gesta.

Rannsóknir Þjóðverja á íslenskri réttarsögu. Sigurður Líndal prófessor emeritus, hefur kennt réttarsögu við Lagadeild HÍ um árabil og er einn fremsti fræðimaður landsins á þessu sviði.
Hafliði Másson og áhrif rómversks réttar og kristinna hugmynda á Grágás. Hans Henning Hoff hdl. Rechtsanwalt, lauk doktorsprófi (Dr. jur.) við Ludwig-Maximillians Universitat Munchen í lok október s.l. og kynnir hér helstu niðurstöður ritgerðar sinnar. Í henni er sýnt fram á það að í Grágás gætir víða áhrifa rómversks rétta og kristinna hugmynda og að Hafliði Másson átti drýgstan þátt í skráningu þjóðveldislaga veturinn 1117/1118. Svo er einnig vikið að því hversu áhrifamikill Hafliði var í íslensku samfélagi eftir aldamótin 1100.
Fundarstjóri: Hafsteinn Þór Hauksson, lektor við Lagadeild Háskóla Íslands.
Fyrirspurnir og umræður í lok fundar. Allir velkomnir.

Á þessu ári eru 50 ár síðan Þjóðminjasafn Íslands hóf söfnun heimilda um þjóðhætti með spurningaskrám. Spurt hefur verið um lífshætti, siði og venjur fyrr á tímum en einnig úr samtímanum. Svör heimildarmanna eru varðveitt í skjalasafni stofnunarinnar og slegin inn í stafrænan gagnagrunn minjasafna, Sarp.

Þykir það ekki tilhlýðilegt í framhaldi af degi íslenskrar tungu 16. nóvember? Þema stundarinnar er þjóðskáldið Matthías Jochumsson.  175 ár eru liðin frá fæðingardegi hans, 11. nóvember  1835 og 90 ár frá dánardegi hans 18. nóvember 1920 og hann var prestur á Kjalarnesi árin 1866 – 1873 og bjó á Móum.
Við fáum góða gesti, Þórunni Erlu og Valdimarsdóttur, sagnfræðing og rithöfund, sem m.a. er höfundur  verðlaunabókarinnar „Upp á Sigurhæðir“ um ævi Matthíasar. Hún heldur erindi sem ber heitið: „Matthías Jochumsson – Einn frægasti nábúi Esju.“ Þá mun Jón Júlíusson leikari lesa upp ljóð eftir Matthías og þau Geirlaug Þorvaldsdóttir leiklesa úr Skugga-Sveini. Nemendur úr Klébergsskóla flytja tónlistaratriði og sr. Gunnar Kristjánsson flytur erindi sitt: „Maður á mörkum. Um Móaár séra Matthíasar  Jochumssonar.“ Öllum er frjáls aðgangur gegn 1000 kr. aðgangseyri fyrir fullorðna.

Fuglafræðingarnir Ólafur K. Nielsen og Arnór Þ. Sigfússon kynna veiðar og
nytjar á Íslandi. Þetta er annar fundurinn í fundaröð félagsins um nytjar á
villtum dýrum í náttúru Íslands.

Árið 1847 áttu íslenskir alþingismenn frumkvæði að því að erfðaréttur sona og dætra
yrði gerður jafn, í stað þess að sonur fengi tvo hluti á móti einum hlut dóttur,
eins og hafði verið hérlendis að minnsta kosti frá lokum 13. aldar. Röksemdir
alþingismanna voru á þá leið að jafn erfðaréttur væri í senn sanngjarn og réttlátur,
en jafnframt var fullyrt að foreldrum í landinu þætti slík tilhögun betri. Tillagan
gekk lengra en ný löggjöf í Danmörku, þar sem foreldrum var leyft að ráðstafa eignum
sínum jafnt, en var engu að síður samþykkt í stjórnardeildum í Kaupmannahöfn og varð
hluti af tilskipun konungs um erfðir á Íslandi frá 25. september 1850. Í erindinu
verður reynt að grafast fyrir um forsendur þessarar hugmyndar í íslensku samfélagi á
fyrri hluta 19. aldar en mestu rúmi varið í að greina framkvæmd laganna eftir því
sem fram kemur í skiptabókum og öðrum gögnum sem varða dánarbú og ráðstöfun þeirra.

Fjarskiptasafnið, sem er staðsett í gömlu Loftskeytastöðinni við
Suðurgötu, er í eigu og umsjá Þjóðminjasafns Íslands. Þar er fræðandi og
áhugaverð sýning fyrir alla aldurshópa sem segir sögu síma og fjarskipta í
tímaröð. Nú fer hver að verða síðastur að skoða sýninguna, en hún hefur
verið opin á sunnudögum í haust og er næstkomandi sunnudagur síðasti
sýningardagur hennar.
Sýningin er opin sunnudaginn 14. nóvember kl. 11-17, aðgangur er ókeypis
og allir velkomnir!

Á fundinum verður rætt um endurkomu Gunnars Thoroddsen í stjórnmálin eftir
1970, stjórnarmyndunina 1980 og ár hans í stól forsætisráðherra, en óhætt
er að segja að þau hafi verið stormasöm. Sérstakir gestir fundarins eru
Friðrik Sophusson f.v. ráðherra og fv. varaformaður Sjálfstæðisflokksins
og Svavar Gestsson, fv. ráðherra og fv. formaður Alþýðubandalagsins. Þeir
voru samtíða Gunnari Thoroddsen á Alþingi. Friðrik tók við af Gunnari sem
varaformaður Sjálfstæðisflokksins 1981. Svavar átti sæti í ríkisstjórn
Gunnars Thoroddsen 1980-1983. Þeir munu eiga samtal við Guðna og aðra
gesti fundarins um efnið. Þess má geta að bók Guðna Th. Jóhannessonar
hefur fengið tilnefningu til íslensku bókmenntaverðlaunanna í flokki
fræðirita.

Í erindi sínu mun Einar Falur fjalla um pílagrímsferðir sem listaverk
kveikja, út frá túlkun þeirra Williams Gershoms Collingwoods á stöðum sem
koma fyrir í Íslendingasögunum. Á sýningunni Sögustaðir – í fótspor W.G.
Collingwoods sem nú er í Bogasal Þjóðminjasafns Íslands, og í samnefndri
bók, birtast myndir þeirra tveggja af stöðum sem oft láta lítið yfir sér
en eru hlaðnir sögulegri merkingu.
Á sýningunni má sjá úrval ljósmynda Einars Fals og að auki hluta þeirra
rúmlega 300 verka sem Collingwood málaði hér á landi, en ríflega helmingur
myndanna frá ferð hans eru varðveittar í Þjóðminjasafninu.
W.G. Collingwood kom til landsins til að mála myndir af stöðum sem koma
fyrir í Íslendingasögunum og um leið skapaði hann merkar heimildir um
íslenskan samtíma. Síðustu þrjú ár hefur Einar Falur notið leiðsagnar
Collingwoods á ferð sinni milli íslenskra sögustaða. Hann hefur farið
milli staða þar sem breski listamaðurinn vann og stuðst við myndverk hans
og skrif. Í ljósmyndum Einars Fals verður til samtal þriggja tíma; samtíma
áhorfandans í dag, samtíma Collingwoods árið 1897 og sögualdarinnar, sem
Bretinn hyllti í myndverkum sínum.
Í samnefndri bók, sem Þjóðminjasafn Íslands og Crymogea gefa út, birtast
enn fleiri myndir úr verkefninu, auk ítarlegs texta ljósmyndarans um
verkefnið, ljósmyndun, málaralist, ferðalagið og tímann.