Category: Ráðstefnur, fundir og sýningar

Árni Daníel Júlíusson flytur erindi í málstofu í hagsögu miðvikudaginn 6. febrúar sem hann nefnir “Bænarskrár leiguliða til Alþingis 1845-1874 og afdrif þeirra.”
Málstofan er í stofu 101 í Árnagarði og hefst kl. 16.00.
Allir velkomnir!

Vegna mikilla framkvæmda eru fá  svæði eftir í miðbæ Reykjavíkur þar sem enn er fornleifa að vænta. Á næstu
árum þarf þó fyrirsjáanlega að rannsaka lóðirnar á horni Tjarnargötu og  Vonarstrætis og Tjarnargötu og Kirkjustrætis vegna fyrirhugaðra bygginga þar.
Einnig verður vikið að því hvað heimildir segja okkur um Reykjavík á síðmiðöldum og fjallað um yngri minjar á svæðinu, en samkvæmt þjóðminjalögum teljast minjar 100 ára og eldri til fornleifa.

Hinn árlegi bókafundur Sagnfræðingafélags Íslands og Sögufélags verður haldinn miðvikudaginn 13. febrúar kl. 20:00 í húsakynnum Sögufélags í Fischersundi.
Eftirfarandi bækur, sem komu út árið 2007,  verða teknar til umfjöllunar:
1) Silfur hafsins – gull Íslands: síldarsaga Íslendinga: margir höfundar.
Framsögumaður: Guðmundur Jónsson sagnfræðingur
2) Kristín Jónsdóttir, “Hlustaðu á þína innri rödd”. Kvennaframboð í Reykjavík og Kvennalisti 1982-1987
Framsögumaður: Helgi Skúli Kjartansson sagnfræðingur
3) Friðrik G. Olgeirsson, Snert hörpu mína : ævisaga Davíðs Stefánssonar frá Fagraskógi
Framsögumaður: Gunnþórunn Guðmundsdóttir bókmenntafræðingur
Áhugasamir eru hvattir til að fjölmenna og taka þátt í umræðum.
Hver framsögumaður talar í 10 til 15 mínútur og svo taka við almennar umræður.
Léttar veitingar verða að venju á boðstólum á vægu verði.
Sögufélag og Sagnfræðingafélags Íslands

Guðrún mun gefa gestum innsýn inn í hvað liggur að baki tilgátunnar um að myndin hafi upphaflega verið í dómkirkju þeirri sem Jón biskup Ögmundsson lét reisa skömmu eftir að hann kom til stóls á Hólum árið 1106. Sagt er frá því í Jóns sögu að hann fór til Noregs í beinu framhaldi af vígsluförinni og aflaði sér þar kirkjuviðar. Allar líkur eru á að hann hafi lagt línurnar um gerð dómkirkjunnar en hann fékk Þórodd Gamlason ,,er þá þótti einhver hagastur vera“ til að smíða hana.
Þetta er áttunda sérfræðileiðsögnin í röðinni Ausið úr viskubrunnum í vetur en sérfræðileiðsagnir Þjóðminjasafnsins hafa notið mikilla vinsælda.  Fólk er hvatt til að fjölmenna.

Dagskrá málstofu í hagsögu á vormisseri 2008:
23. janúar:     ÁRNI DANÍEL JÚLÍUSSON: Bænarskrár leiguliða til Alþingis
                        1845-1874 og afdrif þeirra
6. febrúar:       GYLFI MAGNÚSSON: Upphaf íslensks hlutabréfamarkaðar
20. febrúar:     SIGURÐUR JÓHANNESSON: Staða ríkisbankanna upp úr 1990
5. mars:           GUNNAR HARALDSSON: Fátækt og ríkidæmi  Íslendinga í ljósi
                          þjóðarauðs
26. mars:         SVERRIR JAKOBSSON: Efnahagslegar undirstöður valds í Breiðafirði á
                          14. öld
9. apríl:            HREFNA RÓBERTSDÓTTIR: Hagræn hugsun og viðreisnarhugmyndir 18.
                          aldar
23. apríl:         ÓLÖF GARÐARSDÓTTIR: Innflytjendur á Íslandi á síðari hluta 20.
                        aldar og í upphafi 21. aldar

Skjalasöfn endurspegla það þjóðskipulag og stjórnkerfi sem ríkir á hverjum tíma. Rétt meðferð og örugg varðveisla skjala í stjórnsýslu og hjá skjalavörslustofnunum í borgaralegu þjóðfélagi er grundvöllur réttarríkis, borgaralegra réttinda og forsenda öflugra  sagnfræðirannsókna. Án skipulegrar og öflugrar opinberrar skjalavörslu eru upplýsingalög og stjórnsýslulög til lítils. Varðveisla íslenskra skjalasafna er háð því að faglega sé að henni staðið. Öflugt Þjóðskjalasafn sem hefur á að skipa skjalavörðum menntuðum í sagnfræði með formlega viðbótarmenntun í skjalfræðum  er frumforsenda þess. Umfjöllunarefni fyrirlestrarins verður varsla opinberra skjalasafna og einkaskjalasafna á Íslandi og nokkur vandamál hennar t.d. óraunhæfar hugmyndir um tölvutækni og skjalasöfn, eyðilegging skjalasafna vegna skilningsleysis á heild þeirra og innra skipulagi og gáleysisleg og ólögleg grisjun skjala.
Frekari upplýsingar um fyrirlesturinn, sem og komandi fyrirlestra, má finna hér.

Næstkomandi föstudag, 14. desember, kl. 14:00, verður opnuð ljósmyndasýning í Skálholtsskóla. Sýningin ber yfirskriftina „Mannlíf í Biskupstungum“ og geymir yfir eitthundrað myndir úr sveitinni frá tímabilinu 1910-1980. Skúli Sæland sagnfræðingur og starfsmaður Héraðsskjalasafns Árnesinga hefur haft veg og vanda af verkefninu. Sýndar verða myndir úr einkaeigu svo og myndir sem til eru á safninu. Reynt var eftir föngum að gefa góða mynd af mannlífinu í sveitinni á umræddu tímabili. Unnin var ítarleg sýningarskrá með sýningunni með upplýsingum um myndirnar og örsögur sem tengjast myndefni þeirra.
Eldri borgurum í Uppsveitum Árnessýslu er boðið til dagskrár í Skálholti sem hefst kl. 14:00 með erindum sem Arnór Karlsson og Skúli Sæland flytja í tilefni af opnun sýningarinnar. Sýningin mun standa í skólanum fram að páskum. Allir sem áhuga hafa eru velkomnir að koma á sýninguna. Aðgangur er ókeypis en hægt er að kaupa bækling sem fylgir sýningunni og kaffiveitingar.

Þann 15. desember kl. 15 flytur dr. Árni Björnsson þjóðháttafræðingur
fyrirlestur um jól í heiðnum sið á Landnámssýningunni Reykjavík 871±2 í
Aðalstræti 16, en einmitt þar hafa væntanlega verið haldin heiðin jól  í
landnámsskálanum frá því að hann var reistur um 930 og fram að
kristnitöku.
Að fyrirlestri Árna loknum um kl. 16 fjallar Ari Trausti Guðmundsson um
landnám Íslands, eldgos og aldursgreiningar og les úr skáldsögunni Land
þagnarinnar en sögumaður þar er einmitt eldfjallafræðingur.
Því næst les Bjarni Gunnarsson úr nýútkominni ljóðabók sinni Blóm handa
pabba.
Aðgangur að fyrirlestrinum og upplestrunum er ókeypis og öllum heimill.

Laugardaginn 15. desember klukkan 13 flytur dr. Terry Gunnell fyrirlestur í Þjóðminjasafni Íslands um gömlu íslensku jólin. Fyrirlesturinn er fluttur á ensku og nefnist The Icelandic Yule: An illustrated presentation in English reviewing the beliefs and traditions of Icelandic Christmas past and present, from pagan gods to practical joking Christmas Lads. Fyrirlesturinn fjallar um trú og siði kringum íslensku jólin í aldanna rás, frá heiðnum goðum til gárunga og hrekkjóttra íslenskra jólasveina.
Í nútímanum eru jólin sérstaklega tengd fæðingu Krists en eiga sér þó ævafornar rætur sem teygja sig langt aftur fyrir tíma kristni. Í fyrirlestri sínum seilist Terry aftur til goða og norrænnar trúar og skoðar jólin í fornsögum og þjóðsögum. Draugatrú, álfatrú og tröllatrú hafa tengst gömlu íslensku jólunum svo fátt eitt sé nefnt. Terry mun að sjálfsögðu fjalla um hina tröllslegu Grýlu og hina hrekkjóttu íslensku jólasveina. Einnig mun hann segja frá athyglisverðum ættingjum þeirra í nágrannalöndunum. Að lokum verður athyglinni beint að ýmsum siðum í tengslum við jól og áramót í nútímanum.
Terry Gunnell er dósent í þjóðfræði við Háskóla Íslands og býr ekki aðeins yfir mikilli þekkingu heldur einstakri frásagnargáfu. Þar eð Terry mælir fram á ensku gefst þarna gott tækifæri fyrir gesti frá öðrum löndum og þá sem eru nýfluttir til landsins til að fræðast um gömlu íslensku jólin. Þjóðlegur fróðleikur um jólasiði á þó líka erindi til Íslendinga.
Terry hefur lag á að segja frá á leikrænan og lifandi hátt og ætti allur almenningur að hafa ánægju af fyrirlestri hans.
Ekkert kostar inn og allir eru velkomnir.
Terry mun flytja fyrirlesturinn aftur laugardaginn 22. desember klukkan 13.

Námsbraut í hagnýtri menningarmiðlun við Háskóla Íslands og Ljósmyndasafn Reykjavíkur bjóða upp á sögugöngur í Reykjavík á aðventunni. Helgina 15.-16. desember verður gengið um Smáíbúðahverfið og Rauðarárholt. Göngurnar hefjast kl. 11:00 og standa í um það bil klukkustund. Í sögugöngunum verða sýndar gamlar myndir úr hverfunum.
Sögugangan um Smáíbúðahverfið er laugardaginn 15. desember og nefnist „Smáíbúðahverfið – sjálfsbjargarstefna í húsnæðismálum“. Gangan hefst kl. 11:00 við hús nr. 69 við Sogaveg (miðja vegu á milli Grensásvegar og Réttarholtsvegar). Leiðsögumenn eru þau Magnús Aspelund MA-nemi í hagnýtri menningarmiðlun og Sara Valdimarsdóttir M.Ed.-nemi í uppeldis- og menntunarfræði. Í göngunni verða sýndar gamlar myndir úr hverfinu og m.a. sagt frá sveitabúskap á svæðinu sem víkur smám saman fyrir íbúðahverfi sem var eins og sérstætt þorp aðgreint frá sjálfri borginni.
Sögugangan um Rauðarárholt er sunnudaginn 16. desember og nefnist „Úr sveit í borg“. Gangan hefst kl. 11:00 á horni Einholts og Háteigsvegar þar sem gamla Ofnasmiðjan/Rými eru til húsa. Leiðsögumenn eru þær Sigurlaug Þ. Ragnarsdóttir og Helga Hallbergsdóttir MA-nemar í hagnýtri menningarmiðlun. Í göngunni verða sýndar gamlar myndir úr hverfinu. Rölt verður um söguslóðir Sunnuhvols, Háteigs, Englaborgar, Klambra og rifjaðir upp leikir krakkanna í Stórholtinu.
Allir eru velkomnir í sögugöngurnar og þær eru þátttakendum að kostnaðarlausu.