═slandssaga Ý greinum
Skrß um greinar um Ýslenska s÷gu og sagnfrŠ­i, birtar Ý tÝmaritum og ÷­rum greinas÷fnum
Ritstjˇri Gunnar Karlsson · SagnfrŠ­istofnun Hßskˇla ═slands

Kynning

Umfang

═ ritaskrßna eru skrß­ar greinar um Ýslenska s÷gu sem hafa birst Ý tÝmaritum, Ýslenskum og ˙tlendum, frß upphafi og fram til 2005. Ůar eru lÝka margar greinar ˙r ÷­rum greinas÷fnum, svo sem afmŠlisritum frŠ­imanna, ßn ■ess a­ ■au hafi veri­ kembd jafnrŠkilega og tÝmaritin. Fleira er teki­ me­ en telst til sagnfrŠ­i Ý ■rengsta skilningi, svo sem mest÷ll fÚlagsvÝsindi sem fjalla um Ýslenskan veruleika, einnig bˇkmenntasaga og ÷nnur listasaga. SmŠstu frˇ­leiksmolum hefur veri­ sleppt og a­ jafna­i ekki skrß­ styttri rit en 4 bls. l÷ng. ═ skrßnni eru r˙mlega 13.500 fŠrslur, en margar ■eirra eru skrß­ar Ý tvo e­a fleiri efnisflokka, ■annig a­ skrßningar eru nŠstum 22.500. Elstu greinarnar Ý skrßnni, eftir Nor­manninn Peder Clauss°n, komu ˙t Ý bˇk ßri­ 1632.

Flokkun

Allar greinarnar eru flokka­ar ß tvennan hßtt:

  1. Annars vegar er ■eim skipa­ Ý 89 efnisflokka sem eru valdir sÚrstaklega me­ ■arfir sagnfrŠ­ivinnu Ý huga. Margar greinar flokkast Ý tvo e­a fleiri flokka.
  2. Hins vegar er ■eim skipa­ Ý ßtta tÝmaflokka ˙t frß algengri tÝmabilaskiptingu ═slandss÷gunnar:
    1. Efni sem ekki er hŠgt a­ flokka til ßkve­ins tÝmabils
    2. Landnßms- og ■jˇ­veldis÷ld, til 1264
    3. SÝ­mi­aldir, um 1264-1550
    4. RÚtttr˙na­artÝmi, um 1550-1700
    5. UpplřsingartÝmi, um 1700-1830
    6. TÝmabil sjßlfstŠ­isbarßttu, um 1830-1904
    7. HeimastjˇrnartÝmi og konungsrÝki, um 1904-1940
    8. Styrjaldarßr og lř­veldistÝmi, sÝ­an um 1940

TÝmaflokkun er sřnd me­ bˇkstaf e­a bˇkst÷fum ß vinstri spßssÝu skrßrinnar. Nßi rit yfir fleiri en einn tÝmaflokk fŠr ■a­ fleiri bˇkstafi.

Margir notendur munu kannast vi­ ■etta flokkunarkerfi ˙r bˇk Gunnars Karlssonar, HvarstŠ­u (1981), en efnisflokkar eru a­ hluta til a­rir og nokkru fleiri hÚr.

/

Saga verksins

S÷fnun efnis Ý skrßna hˇfst ßri­ 1978, ß­ur en t÷lvutŠkni ■ekktist yfirleitt Ý ritaskrßningu, og var markmi­i­ a­ gefa ˙t prenta­ rit me­ skrß um ■a­ sem hef­i veri­ skrifa­ frŠ­ilega um Ýslenska s÷gu og ÷nnur Ýslensk mannvÝsindi. Eftir ■a­ jˇkst ˙tgßfa rita um ■essi efni verulega, og erfitt reyndist a­ ˙tvega fÚ til a­ halda meira en svo Ý horfinu me­ ■a­ sem bŠttist vi­ frß ßri til ßrs. Ůß var ßkve­i­ a­ lßta bŠkurnar mŠta afgangi af ■vÝ a­ ■Šr er au­veldara a­ finna Ý bˇkas÷fnum en greinar.

Gunnar Karlsson prˇfessor skipulag­i verki­ Ý upphafi og hefur střrt ■vÝ alla tÝ­ sÝ­an. Framan af greiddi SagnfrŠ­istofnun laun a­sto­armanna hans. ┴rangurinn af fyrstu tveimur-■remur ßrunum var ljˇsrita­ safn se­la, ═slandssaga Ý Ýslenskum tÝmaritum I-II, sem var b˙i­ til ßri­ 1980. Ůetta safn var lengi til ß nokkrum bˇkas÷fnum og kom m÷rgum a­ gagni, ■ˇtt ˇfullkomi­ vŠri.

┴ri­ 1981 sß stjˇrn SagnfrŠ­istofnunar sÚr ekki lengur fŠrt a­ styrkja ■etta verk, svo a­ ■a­ lenti ß framfŠri VÝsindasjˇ­s og fÚkk styrki ■a­an ßrlega 1981-84. Ůß mun hafa tÝ­kast a­ takmarka styrki sjˇ­sins vi­ ■rj˙ ßr, en ■egar ■au voru li­in var Rannsˇknasjˇ­ur Hßskˇla ═slands kominn ß laggirnar, og hefur hann veri­ drřgstur a­ styrkja verki­ sÝ­an. Stundum hefur ■ˇ veri­ synja­ gersamlega um styrki ˙r ÷llum sjˇ­um, e­a ritstjˇri ■ˇst hafa brřnni ■÷rf fyrir styrki til annarra verka, og vinna vi­ skrßna legi­ ni­ri um ßrabil af ■eim s÷kum.

A­sto­armenn ritstjˇra hafa flestir veri­ sagnfrŠ­inemar og sÝ­ar flestir vel metnir sagnfrŠ­ingar. En nokkrir nemar Ý bˇkasafnsfrŠ­i, og sÝ­ar ekki mi­ur metnir bˇkasafnsfrŠ­ingar, hafa lÝka komi­ a­ verkinu. Eftirtali­ fˇlk hefur unni­ a­ ger­ skrßrinnar:

Auk ■essa fˇlks hafa margir veitt rß­ og lei­beiningar af řmsu fj÷lbreyttu tagi. FŠrir ritstjˇri ■essu fˇlki ÷llu bestu ■akkir sÝnar fyrir gott samstarf.

Forritun og smÝ­i vefsins anna­ist Írvar H. Kßrason.

┴ri­ 2010 hanna­i RH═ innsetningarvi­mˇt fyrir ritaskrßna og hefur sÚ­ um vi­hald og uppfŠrslur forritanna sÝ­an. ┴ri­ 2015 endurbŠtti Rˇbert Theodˇrsson, l÷gfrŠ­inemi, vi­mˇti­ og vann a­ uppfŠrslu ritaskrßrinnar. Greinar birtar Ý S÷gu, tÝmariti S÷gufÚlags, og Andvara fram til ßrsins 2015 hafa veri­ fŠr­ar inn Ý gagnagrunninn.

Fyrirvarar

Skrßin hefur ÷rugglega sÝnar villur og vantanir, ekki sÝ­ur en ÷nnur verk af ■essu tagi. Notendur sem finna ■ar eitthva­ rangt e­a taka eftir a­ fŠrslur vanti gera a­standendum skrßrinnar og ÷llum notendum gˇ­an grei­a me­ ■vÝ a­ lßta vita af ■vÝ. T÷lvubrÚf me­ lei­rÚttingum og vi­aukum mß senda ß pˇstfangi­ soguslodir@hi.is e­a til ritstjˇra: gunnark@hi.is. ١ skal minnt ß a­ engar greinar sem hafa komi­ ˙t sÝ­ar en ßri­ 2005 eru enn Ý skrßnni, og er ■vÝ ˇ■arft a­ benda ß a­ ■Šr vanti.

Til baka Ý leit ...

© 2004-2006 SagnfrŠ­istofnun Hßskˇla ═slands, Nřja-Gar­i, 101 ReykjavÝk